Etik ihlalinin yaptırımı nedir?

0
19

Etik ihlalinin yaptırımı nedir?
Taner ERASLAN
İç Denetçi
Teraslan76@gmail.com
https://facebook.com/mevzuatdoktoru/
Bilindiği üzere, 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun’un inceleme ve araştırma başlıklı 5.maddesinin 3.fıkrası : Anayasa
Mahkemesi’nin 4/2/2010 tarihli ve E.: 2007/98, K.:2010/33 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
Söz konusu fıkrada aşağıdaki düzenleme yer almaktaydı:
“Kurul, başvuruya konu işlem veya eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin, etik davranış
ilkelerine aykırı işlem veya eylemi olduğunu tespit etmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
bu durumu Başbakanlık, Kurul kararı olarak Resmi Gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurur.
Ancak, Kurul kararlarının yargı tarafından iptali halinde Kurul, yargı kararını yerine getirir ve
Resmi Gazetede yayımlatır.”
Anayasa Mahkemesi iptal gerekçesinde aşağıdaki değerlendirmeleri yapmıştır:
“Öte yandan, Kamu Görevlileri Etik Kurulu kararının idari yargı tarafından iptal edilerek maddi
olguların mevcut olmadığının tespiti halinde, Yasa gereği bu iptal kararının da Resmi
Gazete’de yayımlanmasının, daha önceki yayım nedeniyle yazılı ve görsel medyaya haber
teşkil edip farklı sübjektif değerlendirmelere maruz kalarak onuru zedelenen ve toplum
önünde teşhir edilen kişilerin, uğradıkları manevi zararlarını tümüyle gidermeyeceği de
açıktır.
Hukuk devletinin temel gereklerinden olan insan haklarının, demokratik toplum içinde nitelikli
bir şekilde kullanılabilmeleri sağlanırken, bu kullanımın sonucunda ortaya çıkacak
düzensizliklerin olumsuz sonuçlarının kaldırılabilmesi belli bir dengenin kurulmasını gerektirir.
Kamuda etik kültürünün yerleşmesi için etik ilkeye aykırılık kararları ile bunların denetimi
sonucu idari yargı tarafından verilen iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanmasının suç
niteliği taşımayan bir konuda kişinin teşhirine, dolayısıyla toplum içindeki konumunun,
maddi ve manevi varlığının ağır bir şekilde etkilenmesine yol açması, kişi özgürlüğü ile kamu
gücünün kullanılması arasındaki hassas dengenin özgürlük aleyhine bozulması demektir. Bu
nedenle kural demokratik toplum düzeninin gereklerine ve adalet ilkelerine dolayısıyla hukuk
devletine ve kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına aykırı bulunmaktadır.”
Anayasa Mahkemesinin yukarıda yer verilen ve kararda yer bulan iptal gerekçesine katılmak mümkün
değildir. Şöyle ki;
– Etik kural ihlaline ilişkin iddia karşından inceleme ve araştırma, konusunda yetişmiş ve uzman
denetim elamanı tarafından yapılmakta, kurulda oylanmaktadır. Dolayısıyla, karar objektif
alınmaktadır. Eğer kararların alınmasına sorun varsa bu yöndeki eksiklik giderilmelidir.
– Kararlar yargıya da açık olduğundan, yargı organlarının da denetimine açıktır.
– Kişilerin teşhirine değinen kararda, kamu kaynağını kullanan kamu görevlilerinin, bu yöndeki
idari işlemlerindeki etik kural ihlallerinin kamuoyu denetimine açık olması doğal olduğu
kadar, toplumun da bu yönde bilgi alması bir zorunluluktur.
– Etik ihlali bir suç niteliği taşımadığından, kimin tarafından yapıldığının açıklanmadı bir
durumda etik ihlalinin yaptırımı ne olacaktır? Diğer bir ifade ile etik incelemesi sonucunda
ihlal kararı verilmesi durumunda, kamuoyu bilgilenmeyecekse, suç niteliği taşımadığından
soruşturma veya kovuşturma da yapılmayacaksa, araştırmanın bir anlamı olmayacaktır.