Belediyelerde Mevzuat Takibinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerimiz

0
25

Belediyelerde Mevzuat Takibinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerimiz

Taner ERASLAN

İç Denetçi

Mevzuat takibi tüm kamu idarelerinde olduğu gibi belediyelerde de ciddi bir sorundur.
Bunun nedenleri kısaca aşağıda sıralanmıştır:
– Fiilen uygulanması mümkün olmayan veya güncellenmemiş mevzuat düzenlemeleri
bulunmaktadır,
– Diğer başka mevzuat hükümlerine atıf yapılmakta, atıf yapılan mevzuatın
bulunmasında veya belediyelere uyarlanmasında sorunlar bulunmaktadır. Örneğin,
“(5) Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasında Maliye Bakanlığınca merkezî
yönetim kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara uyulur.”
(Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği, md.5) “Alındının şekli, basımı ve
kullanılmasında Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için
belirlenen esas ve usuller uygulanır.” (Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği,
md.50). Bu tür düzenlemeler kullanıcıları zorlamaktadır. Sözü edilen kurumun o
konuda ne gibi düzenlemesi olduğunun takibi ayrı bir araştırma gerektirebilmektedir.
– Torba kanun içinde bir cümle ile önemli bir düzenleme yapılabilmekte veya bir kamu
kurumunun internet sitesinde önemli bir rehber, kılavuz veya görüş
yayınlanabilmektedir. Bu tür bilgilerin sistematik taranmasına ve belediyeleri
ilgilendiren kısımların tespit edilmesinde güçlük bulunmaktadır.
Belediyeler, mevzuat takibini veya gerekli diğer tüm bilgilere ulaşımını birçok kamu idaresi
gibi değişik yollarla sağlamaktadırlar. Bunlar arasında, ücretli yazılım alınması, danışma
birimlerinin (hukuk birimi, iç denetim birimi vb.) görüşüne başvurulması, diğer kamu
idarelerinin uygulamaları hakkında bilgi toplanması, bazı kamu idarelerinden yazılı bilgi
istenmesi, hizmet içi eğitimler düzenleyerek veya diğer eğitimlere katılarak uzmanlaşmış
görevlilere danışma gibi yöntemler sayılabilir.
Ancak, bu yöntemlerin her biri bazı olumsuzlukları da beraberinde getirmektedir:
a) Ücretli yazılım satın alınması; postayla gönderilen değişen yapraklı kitaplar, artık yerini,
web tabanlı oldukça işlevsel yazılımlara bırakmaktadır. Bu yazılımlar, internet üzerinden
güncellenmekte ve araştırma maliyetini ve zamanını düşürmektedir. Bu yazılımlar, ihale
işlemlerinin yürütülmesinde, mevzuat değişikliklerinin takibinde, emsal karar
sorgulamalarında kullanılmaktadır. Ancak, bu yazılımların verdiği bu bilgilere, kamu
kurumlarının kurumsal portalından da ulaşılabilmektedir. Yazılımın güncellemeleri belli
aralıklarla yapıldığından, kurumun kendi portalından sorgulama yapılması daha güvenli bir
yöntemdir. Dolayısıyla, bilgi sisteminin önemli bir parçası olarak görülen bu yöntem bu
yönden beklentileri karşılamaktan uzaktır.
b) Danışmana başvurulması; danışma, sorunun muhatabı kamu idaresine doğrudan
başvurulması gibi kendini gösterebileceği gibi, uzmanlığı kabul edilmiş veya bunu meslek
edinmiş kişilere başvurulması şeklinde kendini göstermektedir. Hatta bu yöntem, diğer
belediyelere başvurulması, uygulama örneklerinin takip edilmesi şeklinde de kendini
göstermektedir. Bu yöntem, zamanlı işlerde yetersiz kalmakta, karar vericileri tembelliğe
itmektedir. Danışmana aşırı bağlı, sürekli danışma eğilimli yöneticiler karar alırken risk
alamamakta, vermeleri gereken kararları geciktirmekte, sürekli düşüncelerini başkalarına
onaylatmaya çalışmaktadırlar. Danışmanlık, oldukça önemli işlevleri olan ve idareler için de
yapıcı sonuçları veren bir bilgi edinme yöntemidir. Ancak, danışma faaliyeti yönetimin
fonksiyonları arasında yer almaz. Yönetimin fonksiyonlarının aşındırılması yönünde de
kullanılmamalıdır. Daha açık bir ifade ile planlama, örgütleme, yöneltme, koordine etme,
denetleme gibi fonksiyonlar danışma faaliyeti ile gördürülemez. Ancak, belediyelerde bu
yönde eğilimler bulunmaktadır.
c) Doğrudan bilgi alma; bazı kurumlar, mevzuatı doğrudan yayımlamaktadır. Bu kurumların
portalı incelendiğinde, bilgiye doğrudan ulaşılır. Ancak, bu bilgiler, işlenmemiştir. Anlaşılması,
yorumlanması ve kullanılması oldukça zaman alabilmektedir. Bu bilgilerin belli formatlara
dönüştürülmesi, gerekli bilgilerin ayıklanması ve sadece ihtiyaç duyulan bilginin alınması, bu
bilgilerin üzerinde bazı çalışmaların yapılmasını gerektirmektedir. Örneğin, ihale mevzuatı
kapsamında yapılacak bir işlem için, Kamu İhale Kurumunun internet sayfasından ilgili
mevzuata ulaşmak mümkün olup, bu inceleme sonrasında karar almak yerinde bir karar olup,
bu yöntem birçok nedenden dolayı yetersiz de kalabilmektedir. Bu yetersizliğin başlıca
nedeni, mevzuatın yorumlanmasındaki güçlükler, ihtiyaca özel bilgiye ulaşma bilincinin
yetersiz olması, inceleme için çok fazla zaman bulunmaması gibi hususlar gösterilebilir.
Çözüm Önerilerimiz
Tüm bu nedenler, idarelerde sağlıklı işleyen bir yönetim bilgi sisteminin kurulmasını ve bir
merkez kurularak, uzun vadede, idare için mevzuatı araştıran ve karar vericiler için bilgiyi
geliştiren bir yapının oluşmasını gerekli kılmaktadır.
Yukarıda değindiğimiz sorunları aşmak veya mevcut yöntemlerden daha etkin yararlanmak
amacıyla, idare için gerekli bilginin üretilmesi, etkin araçlara dönüştürülmesi, yorumlanması
ve kullanılması hususlarındaki kalitenin artması amacıyla aşağıdaki önerilerin hayata
geçirilmesi gerektiği düşünülmektedir:
1. Adım: Kurum web portalında “iç kontrol” başlıklı bir sayfa açılmalı ve söz konusu
sayfa ile tüm personeli değişik mevzuat bilgilerini ulaştırma, bilgi edinme ve kullanma
sürecine personeli de katma amaçlanmalıdır.
2. Adım: Sayfanın sorumlusu belirlenmelidir. En az bir kişi düzenli olarak bu çalışma ile
görevlendirmelidir. Söz konusu görevli veya görevlilerin eğitimli ve bilinçli,
araştırmaya ve okumaya eğilimli olmasına dikkat edilmelidir. İnternet sayfasının diğer
işlemleri ile ilişkilendirilmemelidir. Görevlendirilenler, mevzuatı tarama ve
çalışmalarını daha etkin yürütmek yanında, birimlerle etkin iletişim halinde olmalı,
birimlerin bilgi üretimine ve üretilen bilginin kullanılmasına dikkat etmesini takip
etmelidirler.
3. Adım: Sayfa içeriği toplantıları yapılmalıdır. Tartışmalar, yönetim bilgi sistemi
konularında danışmanlığı olan yapıların eşliğinde yürütülmeli, teknik destek
alınmalıdır. Sayfa içeriğiyle ilgili tartışmalara etkin katılım yönünde üst yönetici
desteği sağlanmalıdır.
4. Sayfa görevlisinin çalışma biçimi belirlenmeli ve sürekli geliştirmeye teşvik edilmelidir.