MAKALELER

Bilirkişi Kanunu Neler Getiriyor?

 

Taner Eraslan

İç Denetçi

Bilirkişi Kanunu Neler Getiriyor?

Yargılama sürecinin adil, doğru ve hızlı yürütülmesi ve tamamlanması, bu süreçte görev alan tüm aktörlerin niteliklerine de bağlıdır. Dava süreci hakkında yeterli bilgisi olmayan bir hakimin doğru bir sonuca ulaşması beklenemez. Günümüz dünyasının gittikçe karmaşıklaşan toplumsal ilişkilerinde, yargı sürecinde görev alanların, her konuda ayrıntılı, teknik veya tam bir bilgiye sahip olmalarını beklemek
olanaksızdır. Dolayısıyla, olayın özelliğine göre teknik veya özel bilgi ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. İşte bu
bilgiyi verecek olana “bilirkişi” denmektedir. Bilirkişi, yargılama sürecinde, özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda yargı mercileri tarafından bilgi ve görüşüne başvurulan uzman kişidir.
Bilirkişi incelemelerine aşağıdaki kanunların uygulaması sırasında başvurulmaktadır:
– 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
– 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
– 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
– 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu
– 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu Bilirkişi, adalet komisyonlarınca oluşturulan listelerden seçilmektedir. Ancak, bilirkişilerin seçilmesi, listelerin oluşturulması, bilirkişilerin çalışması konularında oldukça önemli eksiklikler bulunduğu da uzun zamandır tartışılan bir husustur. Kanunun genel gerekçesinde, bilirkişi kurumuna yönelik birçok eksiklik veya sorun ifade edilmekle birlikte, kanımızca aşağıdaki sorun en ciddi olanıdır:
“Bilirkişi uygulamalarında temel sorunlardan biri, mevzuatta açıkça yasaklanmış olmasına rağmen hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi ile çözümlenebilecek konularda hukukçu bilirkişilere müracaat edilmesi, bilirkişilerin raporlarında hukuki değerlendirmelere yer vermesi ve teknik ve özel bilgi gerektiren konularda görüş bildirmekle yetinmek yerine, uyuşmazlığın esasına ilişkin kesin hukuki yargıda bulunmalarıdır.”
TBMM tarafından, yapılan eleştiriler de göz önünde bulundurularak yeni bir kanun kabul edilmiştir. Söz konusu Kanun ile aşağıdaki düzenlemeler getirilmiştir:
v Bilirkişi Danışma Kurulu ve Bilirkişi Daire Başkanlığı oluşturulmuştur. Bu düzenleme ile bilirkişiliğin kurumsallaşması sağlanmıştır. Bu birimler ile Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Ø Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlenecektir.
Ø Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeler belirlenecektir.
Ø Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeler ve hazırlayacağı raporların standartları belirlenecektir.
Ø Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esasları belirlemek, eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ile diğer kurumların niteliklerini belirlenecek ve bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruşları listelenmesi ve elektronik ortamda yayımlanması sağlanacaktır.
Ø Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminde veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlenecektir.
Ø Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlenecektir.
Ø Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlenecektir.
Ø Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek ve her yıl güncellenecektir.
Ø Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin aylık olarak bakacağı iş sayısı belirlenecektir.
Ø Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikler belirlenecektir.
v Bilirkişi bölge kurulu oluşturulmuştur. Kurul aşağıdaki görevleri yerine getirecektir:
Ø Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
Ø Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
Ø Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.
Ø Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek.
Ø İlgili mevzuat çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
Ø zel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
v Bilirkişiliğine kabul, bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkar şartları belirlenmiştir.
v Bilirkişilerin denetlenmesine ilişkin usul de bu kanunla belirlenmiştir.
Kanunun, yargılama sürecinde yaşanan oldukça önemli sorunların çözümünde önemli rol
oynayacağını düşünmekteyiz.

 

Daha fazla göster

İlgili Makaleler

Close