DiğerMAKALELER

Belediyelerce Satın Alınan Yazılımların Standardizasyonunda Yöntem Sorunu

Belediyelerce Satın Alınan Yazılımların Standardizasyonunda

Yöntem Sorunu

Günümüz teknolojik gelişmeleri, çalışma hayatını da doğrudan ve oldukça esaslı bir şekilde etkilemektedir. Belediyelerin faaliyetleri, hizmetleri veya görevleri de bu gelişmelerden etkilenmektedir.

Belediyelerin birçok idari işlemi yazılımlarla yerine getirilmektedir. Söz konusu yazılımların alım yöntemi ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde belirlenmektedir.

Ancak satın alınan yazılımın zaman içinde güncellenmesine veya standardizasyona ihtiyaç duyulmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un doğrudan temin başlıklı 22. maddesinde, uyumun veya standardizasyonun sağlanmasına yönelik bir yöntem yer almaktadır. Söz konusu Kanun maddesinin “c” bendinde aşağıdaki düzenleme bulunmaktadır:

“c) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.”

Belediyelerce satın alınan yazılımların birçoğu da bu madde kapsamında güncellenmesi veya standardizasyonu sağlanmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde, söz konusu alım yöntemine başvurulabilmesi için aşağıdaki açıklamaya yer verilmiştir:

“22.4.1.1 Bu kapsamda yapılacak alımlarda, Kanunun 5 inci maddesindeki rekabet, saydamlık, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile Kanunun temel alım usullerinin gereği olarak; daha önce sözleşmeye bağlanmış asıl işin kapsam ve miktarının, idarenin ihtiyacını karşılayacak şekilde tespit edilmesi; toplam süreleri üç yılı geçmemek üzere asıl sözleşmeye dayalı olarak yapılacak alımların ise, ihtiyaca ilişkin asıl sözleşmeye bağlanan mal ve hizmet alımıyla ilgili olarak önceden öngörülmemekle birlikte ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkmasına ve tamamlayıcı nitelikte bir alım olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Temine konu olacak mal ve hizmet alımları arasında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunmalıdır.”

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, idarelerin alımlarını öncelikle, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüne göre yapmalarının, doğrudan temin yönteminin özellikle “a”, “b” ve “c” bentlerine göre yapılan alımların tek kaynaktan yapılması zorunlu alımlar için kullanılmasının zorunlu olduğu açıktır.

Tek kaynaktan alımın yapılma zorunluluğu, alım konusu mal veya hizmet ile yapım işinin ikinci bir firma tarafından satılamayacağını, piyasa fiyat araştırması yapılamayacağını, firmalar arasında rekabet şartlarının olmadığını göstermektedir.

Diğer bir ifadeyle, uyum veya standardizasyon için uygulanması gereken 22/c yöntemi, yeni bir hizmetin alınması amacıyla kullanılmaması gerekmektedir. Yeni bir hizmet alımı, ayrı bir alımın konusu olup, tek kaynak olarak alımı yapılan ilk sözleşme kapsamına giderilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, kamu idarelerinin doğrudan teminin tek kaynaktan yapacağı alımlarda, anılan Kanun’da belirtilen şartların oluştuğunu ortaya koymaları gerekmektedir. Bu şartlar oluşmaksızın, temel ihale usullerine başvurulmaması da kamu görevlileri için idari/mali/cezai sonuçlar doğurabilecektir.

Kamu İhale Genel Tebliğinde;

22.4.1.3. İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılması için 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ihale usulünün belirlenmesine ve ihale dokümanında yapılacak düzenlemelere ilişkin yetki ve sorumluluk idarelerin takdirinde bulunduğundan; ihtiyaçların 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi kapsamında temini için, alımı gerçekleştirilecek mal ve hizmetin, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanmasının zorunlu olduğunun idarelerin teknik birimlerince ya da ilgili kuruluşlardan teknik yardım alınarak saptanması gerekmektedir.” ifadelerine yer verilmektedir.

Söz konusu düzenleme yeni bir düzenleme olmayıp, 25.07.2005 tarih ve 25886 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde de yer almıştır.

Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanun’un 22.maddesinin “c” bendi uygulanabilmesi için, alımın bu yöntemle yapılması gerektiği yönünde teknik bir raporun alınması şarttır. Diğer bir ifadeyle, idarenin teknik birimlerince veya ilgili diğer kuruluşlarca alının ve güncelleme, bakım, teknik destek gibi hizmetlerin alınmasının veya standardizasyonun tek bir firmadan yapılmasının zorunlu olduğu yönünde bir teknik rapor olmadıkça, 22/c yönteminin uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Bu yöntemle alım yapılabilmesi için teknik rapor gerekliliği, Kamu İhale Kurumunun 09.08.2004 tarih ve 2004/UK.Z-1005 sayılı Uyuşmazlık Kararında da belirtilmiştir. Söz konusu Kararda;

“…ayrıca alınan mal ve hizmete ilişkin uyumun ve standardizasyonun korunmasına yönelik zorunluluk olduğuna ilişkin idarenin teknik birimlerince yapmış olduğu bir saptamanın bulunmadığı, düzenlenen ihale onay belgesinde söz konusu alımların 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesi (c) bendi hükmü uyarınca yapılacağı, ihale yetkilisince görevlendirilen ihale komisyonu tarafından söz konusu alımların anılan Kanunun 22 nci maddesi (c) bendi hükmü uyarınca alınmasına oybirliğiyle karar verildiği…” tespit edilmiş ve Kamu İhale Kurumu yine aynı Karar’da “Yukarıda mevzuata aykırılığı tespit edilen alımlara dair işlemlerin iptali gerekmekte ise de iddiaların incelenmesi kapsamında iptal kararı verilmesi mümkün bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; 1- Mevzuata aykırılığı yukarıda tespit edilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek, gerekiyorsa incelenmek ve/veya soruşturulmak üzere konunun idarenin bağlı bulunduğu Sağlık Bakanlığı’na bildirilmesine, 2- Mevzuata aykırılığı tespit edilen ihale işlemleri ile ilgili olarak İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına” oybirliği ile karar vermiştir.

Diğer taraftan, yukarıda yer verilen Kamu İhale Kurumu Uyuşmazlık Kararında;

Gerek Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerin, gerekse SSK ve üniversite hastanelerinin benzer ihtiyaçlarının açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği de dikkate alındığında, idare tarafından yapılan söz konusu alımların, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerini düzenleyen 5 inci maddesi; “rekabet, saydamlık, eşit muamele, güvenilirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile Kanunun temel alım usullerinin uygulanması gerektiği” hükmüne aykırı olduğu anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve örnek Kamu İhale Kurumu Uyuşmazlık Kararları çerçevesinde, 22/c yönteminin uygulanması bazı şartlara bağlanmıştır. Söz konusu şartlar sağlanmadan, bu yöntemin uygulanması sorumluluk doğurabilecektir.

 

 

Daha fazla göster

İlgili Makaleler

Close